Yessence training en advies
DE FLOWSPIRAAL
Team- en organisatieontwikkeling die vanuit een harmonisch perspectief wordt uitgevoerd, lijkt nog het meest op het opbouwen van een kaartenhuis VAN ZEVEN NATUURLIJKE ONTWIKKELINGSPRINCIPES. Deze principes geven aan wat er nodig is voor het 'spontane proces van zelforganisatie' waar we bij bewuste team- en organisatieontwikkeling op in kunnen haken. Hierdoor wordt de kracht die in het systeem (het team of de organisatie) zelf aanwezig is optimaal benut.
Ieder principe vormt een fundament waarop het volgende met minder moeite kan worden gebouwd en is daarmee in zekere mate de ontwikkelvoorwaarde voor het bereiken van het volgende niveau. Een gedeelde visie geeft het team een gezamenlijke toekomst en daarmee tot die tijd bestaansrecht. Als er vertrouwen is zijn mensen bereid zich voor het team in te zetten. Als middelen evenwichtig worden uitgewisseld kan men efficiënter aan de slag om de toekomstvisie te realiseren. Als door herhaling van processen een structuur ontstaat, neemt de voorspelbaarheid van de uitkomst toe. Samenwerking door processen op elkaar af te stemmen verhoogt de effectiviteit. Door feedback over al deze ontwikkelingen ontstaat bestuurbaarheid. Kwaliteit vormt tenslotte de top van de piramide. Daarvoor moeten alle voorafgaande niveaus in balans zijn: het dynamische evenwicht. Figuur 1 geeft deze opbouw schematisch weer.
Figuur 1: de zeven voorwaardelijke principes van team- en organisatieontwikkeling
Om aan een ontwikkelvoorwaarde te voldoen moeten twee complementaire kwaliteiten (dat zijn de kaarten) met elkaar in evenwicht worden gebracht. Als dit niet lukt en een ‘kwaliteit’ wordt overdreven, dan komt het team in zijn ‘valkuil’ terecht. Door eenzijdigheid bouwen we scheef en zal het kaartenhuis op een gegeven moment instorten: er ontstaan weerstanden of ‘allergieën’ en het ontwikkelingsproces stagneert. De ‘uitdaging’ is om de complementaire kwaliteit meer te ontwikkelen. Figuur 2. geeft een overzicht van de principes, ontwikkelvoorwaarden en complementaire uitdagingen.
Figuur 2: principes, ontwikkelvoorwaarden en complementaire uitdagingen.
Door het afstemmen van principes op de voorafgaande ontwikkelvoorwaarden (de rechte lijn) in combinatie met de blijvende interactie tussen de systeemdynamische principes (de cirkel) ontstaat een spiraalvorm. Zie figuur 3 voor de stervormige doorsnede.
Fig. 3: dwarsdoorsnede van de spiraalvormige opbouw van het dynamisch evenwicht.
Dat systemen zich spiraalsgewijs ontwikkelen wordt overal in de natuur aangetroffen.
Op niveau zeven zijn mensen, teams en organisatie tot volledige ontwikkeling gekomen. Aan alle voorwaarden is voldaan, waardoor men tot optimale resultaten komt. Dan is sprake van een ‘topprestatieteam’ en ‘high performance organization’. Het evenwicht is dynamisch omdat het geen eindpunt kan zijn dat definitief bereikt is, maar een wankele balans die moet worden onderhouden.
| |
principe |
ontwikkelvoorwaarde |
complementaire uitdagingen |
| 1 |
visie |
bestaansrecht |
nuttige en inspirerende toekomstvisie creeren |
| 2 |
vertrouwen |
inzet |
zakelijke en menselijke houding tonen |
| 3 |
middelen |
efficiency |
ondernemend en duurzaam bijdragen |
| 4 |
structuur |
voorspelbaarheid |
betrouwbare en flexibele ordening steunen |
| 5 |
samenwerking |
effectiviteit |
stimulerend en regulerend begeleiden |
| 6 |
feedback |
bestuurbaarheid |
ontvankelijk en volhardend reageren |
| 7 |
dynamisch evenwicht |
kwaliteit |
(zelf)bewust en zelfoverstijgend intervenieren |